Het meisje met de hoofddoek en het hoofddoekendebat.

Verhalen

Er is een meisje aangevallen in ons land. Haar naam kennen we niet, maar ze bestaat wel. Ze herstelt momenteel van haar wonden. Negentien jaar oud, een jonge vrouw, twee jaar ouder dan mijn eigen kind. Op maandagavond, 2 juli, ging ze nog heel laat de straat op: er was een hond zoek geraakt en ze hielp die te vinden. We zwijgen erover, ze krijgt geen steun. Dat wil ik graag veranderen.

In een steegje werd ze gestopt door twee mannen met maskers. Ze riepen: “Jij smerige Arabische” en wierpen haar tegen de grond. Ze rukten haar hoofddoek, bovenkleren en BH uit en krasten met een scherp voorwerp in haar gezicht, armen, borst en buik. Volgens TRT Français zetten ze kruisen in haar huid. Ik hoop dat die informatie niet klopt … Ze lieten haar achter, kozen het lafhartige hazenpad. Dit meisje is getekend, letterlijk en figuurlijk, voor het leven.

Maar het is zo oorverdovend stil. Zonder twijfel een racistische aanval, dat bevestigt het Openbaar Ministerie. Niemand maakt lawaai. Niemand van de overheid is al bij haar op bezoek geweest. Het passeert.

GEEN DEBAT OVER RACISME. WEL OVER DE HOOFDDOEK

Liever staken we onze energie in een volgend rondje hoofddoekendebat. Elke Decruynaere, schepen van onderwijs, besliste dat de Gentse secundaire scholen vanaf 1 september de beslissing van de Raad van State moeten volgen en het illegale algemeen verbod op hoofddoeken uit hun schoolreglement moeten schrappen. Ze werd onmiddellijk terug gefloten.  En hop! We waren weer gelanceerd.

Een hele stoet niet-moslims verklaart de hoofddoek tot opperste symbool van onderdrukking van de vrouw – het maakt niet uit welke brede waaier aan betekenissen moslima’s met hoofddoek zelf aan het symbool geven. We schreeuwen om een verbod: “Wij verplichten alle moslima’s de haren bloot te laten en dat doen wij om hen te bevrijden van de onmenselijke onderdrukking door hun vaders, broers en partners!! Wij – de witte mensen – hebben het recht, neen, zelfs de plicht om hen te bevrijden. Zelf zijn ze te dom om te weten wat goed voor hen is. De arme sukkels. Gelukkig zijn wij, de redders, alert en paraat, ook tijdens de zomervakantie!”

Debatten ontrolden zich onder opiniestukken en facebook posts van Lucassen en ander witte mannen van middelbare leeftijd, die in naam van ‘onze waarden en normen’ en de gelijkheid tussen man en vrouw de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, met daarin het recht op vrijheid van godsdienst, reduceren tot een vodje papier. Want allemaal kennen we wel iemand die effectief onder druk wordt gezet om zich te bedekken. Of we hebben er toch minstens al van gehoord. Dus daar maken we meteen korte metten mee: bloot met dat hoofd! Laat die haren wapperen in de wind.

En je kuiten willen we eigenlijk ook wel zien – maar bon, één ding tegelijk …

Er is een meisje aangevallen in ons land. Ze is pas 19 jaar. Haar naam kennen we niet, maar ze bestaat wel. Haar hoofddoek en bovenkleren werden verscheurd en met een scherp voorwerp werden krassen in haar huid getrokken. Krassen op haar ziel …

ECHTE MACHT VOOR VROUWEN

Kunnen we stoppen alstublieft? Met de vrijblijvende filosofische spielerei, de kromme redeneringen en abstracte denkoefeningen alsof het niet om echte mensen gaat, om echte vrouwen en meisjes, met echte lichamen die pijn doen wanneer erin gekrast wordt? Met een hart dat breekt wanneer ze worden aangerand en uitgescholden voor “vuile Arabische”.

Kunnen we stoppen met ons zelfgenoegzaam, paternalistisch Groot Gelijk over de vraag hoeveel centimeters van een vrouwenlichaam bedekt mogen zijn om haar gelijkwaardigheid aan de man uit te drukken? Met ons Moeder Theresa complex, gedreven om overal machteloze sukkelaars te bevrijden uit hun onwetendheid, denkend dat we daarmee een goede daad verrichten?

Zullen we in plaats daarvan een einde maken aan het structureel racisme, waardoor bijvoorbeeld 91 % van de vrouwen met Marokkaanse roots werkt in de allerlaagste loonschaal? Zodat ze échte macht kunnen krijgen en zich door niemand nog de les moeten laten spellen.

Zullen we in plaats daarvan beginnen luisteren? Vragen stellen aan de moslima’s die we ontmoeten op ons werk, aan de schoolpoort, in de tram? Met een liefdevolle glimlach, warme ogen en het verzoek: “Ik wil graag met je praten over je hoofddoek, vind je dat oké?” En als ze neen zegt, laat de dame dan met rust. Want de volgende, of de daarop volgende zegt waarschijnlijk ‘ja’. En dan kunnen we doorvragen, en luisteren en ons best doen om te begrijpen:

  • Wat betekent de hoofddoek voor jou?
  • Waarvoor staat hij symbool?
  • Wat maakt dit voor jou een belangrijk kledingstuk?
  • Wat is je motivatie om je haren te bedekken?
  • Welke boodschap wil je geven?

Als we dan een vrouw of meisje ontmoeten – ik weet dat ze bestaan – die écht die hoofddoek niet wil dragen en dat doet onder dwang van de mensen om haar heen, dan kunnen we vragen: “Wil je graag dat ik je help?” En: “Wat kan ik voor je doen?” Dat is een niet-paternalistische manier om er te zijn voor de ander. Dat is echte empowerment.

Er is een meisje aangevallen in ons land, een meisje met een hoofddoek. Ze is pas 19 jaar.

ZE VERDIENT VAN ONS TE HOREN

We kunnen deze jonge vrouw helpen van het trauma te herstellen door boodschappen van steun en liefde te sturen. Daarom heb ik een Facebook pagina gemaakt ‘Messages d’amour pour la fille d’Anderlues – Charleroi’. Je kan haar iets lief schrijven in het Frans, Engels of Nederlands. Geen debat. Geen politiek. Alleen steun en aanmoediging. Ik modereer.

HET VERHAAL VAN HONORINE: hoe een kleine ingreep het samenwerken in diversiteit verbetert.

Verhalen

Ik was op een receptie van een Woonzorgcentrum, toen Honorine – zorgkundige – naar me toe kwam met een lach van oor tot oor en zei: “Jij hebt voor mij echt een verschil gemaakt. [ik beloof je: dit wordt geen rondje opschepperij ?] Dankzij jou is mijn positie in het team gemakkelijker geworden. De collega’s begrijpen me nu beter en we kunnen beter met elkaar praten.” Mooiere feedback kan je van een deelnemer niet krijgen. Toch had ik het gevoel dat ik alleen maar iets klein en eenvoudig had gedaan. Elke leidinggevende kan dit gemakkelijk toepassen.

Ik had het Woonzorgcentrum begeleid in het ontwikkelen van een nieuwe opdrachtverklaring en visie op OMGAAN MET DIVERSITEIT. Bottom-up, co-creatief met ALLE personeelsleden samen. Tegelijk had ik het voltallige team een training gegeven met de basis van verbindend communiceren, zodat ze de skills zouden hebben om vanuit de nieuwe visie te handelen.

Honorine was deelnemer in één van de groepen. Ze had een ‘bijzondere positie’ in het WZC, omdat ze, samen met nog één collega’, de enige persoon van kleur was. Daardoor viel ze op: iedereen wist wie ze was, maar bijna niemand kende haar echt. Laat staan haar verhaal. Honorine was van Rwandese afkomst.  Ze was tijdens de genocide haar land ontvlucht, had al haar broers en zussen verloren, en was als enige overlevende van de familie naar België gekomen. Ze had hier Nederlands geleerd, hard gestudeerd en een diploma behaald, en was nu dus aan het werk als zorgkundige.

Bij het begin van de derde sessie zaten we zoals steeds met een 12-tal medewerkers in een kring. Honorine was rusteloos. Na mijn inleiding vertelde ze dat ze vandaag niet gewoon kon meedoen, want er was die week een conflict geweest met een collega die tegenover haar zat. Ze vertelde dat die collega een racistische uitval tegen haar had gedaan. Ze kon zich daar niet zomaar overheen zetten alsof er geen vuiltje aan de lucht was.
We konden dus niet verder.

“Conflicten hebben voorrang,” leerde ik van een slimme coach. Doordoen zonder hier aandacht aan te besteden, zou ertoe leiden dat niemand iets zou leren die dag. Dus ik legde het proces stil.  Beide collega’s kregen de tijd om elk hun eigen versie van het verhaal te vertellen.

En toen gebeurde dit.

  • De collega uit de keuken vertelde dat ze kwaad geworden was, omdat Honorine opnieuw te laat beneden was om de trolly’s met eten op te halen. Daardoor werd de vlotte gang van zaken in de keuken gehinderd.
  • Honorine vertelde dat ze bezig was geweest met de bewoners en daardoor niet op tijd kon zijn. Ze vond de zorg en aandacht voor de bewoners op haar afdeling belangrijker dan de strakke timing die van bovenaf werd opgelegd.
  • De andere collega’s in de kring – die voordien over Honorine dachten “Ach ja, dat zit zo in hun cultuur. Afrikanen zijn traag, die hebben een ander ritme …” – kregen nu een andere kijk op haar. Ze herkenden die spanning tussen structuren, regels en tijdschema’s enerzijds en een diep doorvoelde wens om met hun aandacht bij de bewoners te zijn … Honorine plaatste een ander accent in dit spanningsveld: ze gaf de bewoner voorrang op het tijdschema.
  • Wat ze evenwel niet zag, waren de gevolgen van die keuze voor haar collega’s: als zij trager werkte, moesten de anderen meer doen. Dat was haar blinde vlek, die nu helder werd. Zij kreeg een andere verklaring voor de irritatie die ze voelde bij haar collega’s. En de collega’s zagen niet meer ‘de trage Afrikaanse’, maar een vrouw die net als zij met haar hart bij de bewoners was. En daar ook naar handelde.

Dit korte gesprek duurde niet langer dan een kwartier, maar veranderde de verhouding in het team permanent. Mijn rol daarin was geweest: ruimte maken, gelijkwaardigheid verzekeren, respect tonen en vragen, rust brengen en modereren.

HANDVATEN VOOR DE LEIDINGGEVENDE

Wat doe je als leidinggevende, wanneer er in je team spanningen of conflicten ontstaan, gelinkt aan etnisch-culturele verschillen?

  1. Creëer een veilige ruimte voor een gesprek, waarin racisme geen plaats krijgt.
  2. Wees je bewust van je eigen culturele bril, want ook die heeft invloed.
    Laat de collega’s elk de eigen versie brengen van wat er aan de hand is. Let erop dat ze dit doen met ik-boodschappen en vermijd discussie. Aanvaard ieders waarheid voor wat ze is.
  3. Luister, vraag door en vat samen.
  4. Vraag de collega’s om te benoemen wat voor hen nieuw is in het verhaal van de ander, wat hen opvalt en welk effect dat op hen heeft.
  5. Laat hen benoemen wat ze verder nodig hebben van de ander (en van jou) om opnieuw goed te kunnen samenwerken.

Wil jij leiding geven aan een team met tevreden medewerkers, weinig conflicten en optimale prestaties? In de 2-daagse opleiding VERBINDEND LEIDING GEVEN IN CULTURELE DIVERSITEIT leer je vanuit de principes van verbindende communicatie de diversiteit in je team ombuigen van een hindernis naar een kracht.

De opleiding gaat door in Gent op 29 nov. en 6 dec. In Kortrijk op 23-24 mei 2019.  Klik op de link voor meer info.

Heb je vragen? Ik sta klaar om ze te beantwoorden. Mail of bel + 32 479 78 60 20.

Video: Futuristische mijnenveger

Kracht van Diversiteit, Verhalen

Kijk, dit is nu waarom ik zo sterk geloof in de Kracht van Diversiteit! Als we de krachten bundelen, elk vanuit ons eigen denkkader, dan kunnen we eenvoudige, haalbare oplossingen vinden voor de problemen die onze planeet teisteren. Zoals de Afghaanse ontwerper Massoud Hassani hier illustreert met zijn mijnenvegende Tumbleweed.

Deze reusachtige ‘Tumbleweed’ is eigenlijk een mijnenveger. Het is een metalen bal met poten van bamboe, die door de wind wordt aangedreven. Zwaar genoeg om al rollend landmijnen te doen ontploffen. De poten worden eraf geblazen, maar de kern blijft intact. ‘Mine Kafon’ kan tot 4 explosies incasseren.

Alles bij elkaar kost het ontwerp minder dan $ 40,- om te maken. In de kern is een gps chip ingebouwd, waardoor de ‘Tumbleweed’ gevolgd kan worden en registreert welke gebieden terug veilig zijn.

De mijnenveger werd uitgevonden door de Afghaanse ontwerper Massoud Hassani en is geïnspireerd op de windspeeltjes die hij vroeger als kind samen met z’n broertje maakte, in de woestijn ten noorden van Kaboel waar hij opgroeide. In Afghanistan liggen alleen al op 1/4 van de oppervlakte nog 10 miljoen landmijnen verspreid. Hassani hoopt met mijn ontwerpen anderen te inspireren om zich aan te sluiten bij zijn missie, nl. de planeet binnen een decennium te zuiveren van landmijnen. Hij werkt o.a. samen met Unicef.

In 2015 maakten dergelijke wapens vrijwel uitsluitend burgerslachtoffers. De wapens doden, verwonden, verminken en veroorzaken ernstige psychologische trauma’s.

 

Alma Al-Osta, wapenexpert en lobbyist voor Handicap Internationaal

In november 2016 meldde het Landmine Monitorrapport nog een duizeling-wekkende toename van het aantal nieuwe slachtoffers. Minstens 6.461 personen kwamen in 2015 om het leven of raakten gewond door deze wapens. De meeste slachtoffers vielen in Afghanistan, Libië, Jemen, Syrië en Oekraïne, maar in totaal zijn 64 staten en gebieden over de hele wereld bezaaid met mijnen en explosieve oorlogsresten.

In zijn ontwerp combineert Massoud Hassani elementen uit verschillende culturele sferen: hoogtechnologische apparatuur, bamboe, een kinderspeeltje dat uitvergroot wordt, … Zo ontstaat vanuit interculturele kruisbestuiving een duurzame en goedkope oplossing voor een probleem waar een groot deel van de wereld mee worstelt. Dit illustreert voor mij het potentieel dat we kunnen aanboren, wanneer we investeren in verbinding in diversiteit.

Ben Bold: ‘For Coloured Girls’

Mooie mensen, Verhalen

Waow, wat een schoonheid! ‘For Coloured Girls’ is een serie portretten waarmee de Ghanese fotograaf Ben Bold een ode wil brengen aan de donkere huid. Welk beeld vind jij het mooist?

Als kunstenaar waardeer ik de donkere huid van Afrikaanse vrouwen. Ik ben dit project gestart om een serie portretten te maken van vrouwen rijk aan melanine.

(Ben Bold)

(https://www.facebook.com/oabphotography)

Video: Noelia, inspirerende kleuterjuf

Kracht van Diversiteit, Verhalen

Maak kennis met Noelia Garella, de eerste jonge vrouw met Down syndroom in Argentinië die als kleuterjuf aan de slag is. Als kind werd ze ooit geweigerd op een kleuterschool en een ‘monster’ genoemd. Nu staat ze zelf voor de klas. Met haar vastberadenheid en drive heeft Noelia geesten en harten geopend.

Vertaling bij de video:

Als kind werd Noelia Garella ooit geweigerd op een kleuterschool en ‘monster’ genoemd. Nu is ze 31 jaar en staat ze in haar eigen klas, als eerste en enige persoon met het Down syndroom die werkt als leerkracht in Argentinië, en één van de weinigen in de wereld.

Wat ik het leukst vind aan leerkracht zijn, is de schoonheid van de kinderharten, hun liefde.” Noelia

Het Down syndroom heeft een typerende invloed op iemands fysieke en intellectuele groei, maar Noelia wou niet dat haar genetische conditie haar zou definiëren. De jonge vrouw vatte een studie als kleuterjuf aan en begon te werken in 2012. Maar ze werd geconfronteerd met vooroordelen; velen twijfelden aan haar capaciteiten.

Het was een grote uitdaging. Het was niet gemakkelijk. Er waren mensen in beleidsfuncties die overtuigd waren dat het onmogelijk was voor een leerkracht met Down syndroom om effectief les te geven. Alejandra Senestrari, Noelia’s 1ste werkgever

Noelia heeft een lange weg afgelegd in de voorbije 4 jaar. Ze begon les te geven in een early literacy program (ontluikende geletterdheid). Nu heeft ze de leiding over een 1ste kleuterklas, samen met een andere leerkracht.

Er werd ons verteld dat een leerkracht met Down syndroom zou beginnen les geven en dat we niet bang moesten worden. Maar ik vond het normaal; ik vond het een heel goed idee dat ze met de kinderen zou omgaan. Vader v/e leerling van Noelia

Vandaag krijgt Noelia tranen in de ogen wanneer ze terugdenkt aan de kleuterschool-directrice die haar een monster noemde. Ze zegt dat die persoon klinkt als een booswicht uit de verhalen die ze aan de kinderen voorleest.

Nu ben ik het Blije Monster en zij is het Trieste Monster.Noelia

Met haar vastberadenheid en drive heeft Noelia geesten en harten geopend.

Een verslag van AFP TV: I.Pisarenko, D.Denis

INSPIRATIE: alledaags racisme bespreekbaar maken

trics & tools, Verhalen

Hoe maakt je alledaags racisme bespreekbaar in je team of klas?

De Wereld Morgen postte begin januari een filmpje op haar website dat daarbij kan helpen. Daarin geven 4 jongeren – Annisa, Ali, Mohammed en Celine – een beklijvende getuigenis over het #dailyracism waar ze mee te maken krijgen.

Ik geloof niet in een wij-zij-cultuur, we zijn gewoon allemaal mensen. Zo ben ik thuis ook opgevoed. Naarmate je ouder wordt, voel je aan dat het niet zo vanzelfsprekend is dat iedereen er zo over denkt …

Celine, 19 jaar

Je kan het filmpje laten zien aan je collega’s of leerlingen en dan de volgende 5 vragen gebruiken voor een bespreking:

  1. Wat doet deze getuigenis met ons?
  2. Komen deze vormen van racisme ook bij onze organisatie of school voor?
  3. Hoe reageren we op dergelijke uitingen van racisme?
  4. Met welke vragen zitten we?
  5. Hoe kunnen we elkaar hierin ondersteunen?

Deel gerust je ervaringen en vragen in de reacties hieronder. Zo leren we er allemaal van. Zelf nog andere nuttige tips? Laat ook maar weten.

Veel succes!