ERBIJ HOREN IN TIJDEN VAN TOENEMENDE POLARISERING

Superdiversiteit, Tips

Met Brené Brown Verlangen naar Verbinding

Ik begin voor de vijfde keer helemaal opnieuw; het schrijven lukt niet goed. Mijn gedachten dwalen af naar de slachtoffers van de gruwelijke aanslag in Christchurch, Nieuw-Zeeland: 49 mensen uit het leven gerukt en 48 verwond tijdens het vrijdaggebed – in game modus en live op facebook … Waarom zij? Omdat ze moslim zijn. En omdat de daders ervan overtuigd zijn dat we in oorlog zijn met elkaar, en dat het hun opdracht is om daar hun deel in op te nemen … 49 families blijven achter met een lege plek aan tafel en een gat in hun hart.

Het gebed – of de meditatie – is bij uitstek het moment dat we ons even losmaken uit de drukke mallemolen en het gevoel van verbondenheid met al wat leeft, toelaten. Het is het moment dat we ons openen voor het bewustzijn van de eenheid van al wat is. Net dan aanvallen getuigt van een ontmenselijking waar geen woorden voor zijn … Als ik dan de racistische commentaren lees van mensen hier bij ons die dansen op het graf van de slachtoffers, dan zakt de moed mij in de schoenen. Hoe ver zijn we als samenleving verwijderd van dat bewustzijn dat we allen in wezen horen bij elkaar, één in ons mens-zijn?

POLARISERING OF SAMENHORIGHEID

Hoe creëren we in een context van groeiende diversiteit een weg voorbij de polarisatie en de angst terug naar samenhorigheid? Samenhorigheid betekent letterlijk het gevoel samen of bij elkaar te horen, ook al ben je verschillend of kijk je door een andere bril naar de wereld om je heen. Brené Brown (Verlangen naar Verbinding, 2018) deed onderzoek naar wat het betekent om erbij te horen in een tijd van toenemende polarisatie.

Ze omschrijft ‘erbij horen’ als het aangeboren menselijk verlangen om deel uit te maken van een groter geheel. Ze vroeg aan mensen wat ze belangrijk vonden in verband met ‘erbij horen’ en ontdekte een interessante dualiteit: we willen deel van iets uitmaken – echte verbondenheid met anderen ervaren – maar niet ten koste van onze authenticiteit, vrijheid of macht. De verbondenheid moet écht zijn, niet voorwaardelijk of nep of iets waar constant over onderhandeld moet worden. Het gevoel erbij te horen hangt sterk af van de aanvaarding door de ander, en dat maakt ons heel kwetsbaar …

DE MEERDERHEID IS NIET LANGER EIGENAAR VAN DE NORM

Net hierin worden we in onze superdiverse bedrijven, scholen en organisaties uitgedaagd. Het gevoel er op een authentieke manier bij te kunnen horen, staat onder druk. Ook voor zij die zich tot voor kort konden laven aan de illusie de ‘norm’ te zijn en er dus automatisch bij te horen. De meerderheid is niet langer eigenaar van de norm. Dat is een nieuwe realiteit … voor veel mensen schokkend en oncomfortabel. Deze uitdaging brengt stress en angst naar boven. Zoveel mensen voelen zich door diversiteit extreem onder druk staan … en met groeiende verbetenheid gaan ze in verzet tegen een realiteit die zich ongewenst aan hen opdringt.

In een samenleving waarin de norm zo uitdrukkelijk in vraag gesteld wordt, voelen we ons minder gemakkelijk gezien in wie we werkelijk zijn. In deze dynamiek gaan mensen vechten voor erkenning en waardering, die er in veel gevallen niet komt. Daardoor krijgen ze meer last van energieverlies, gaan ze twijfelen aan zichzelf en vinden ze niet de kracht en de zelfsturing om op een constructieve manier met de situatie om te gaan. Superdiversiteit duwt mensen naar de grenzen van hun veerkracht, waar hun natuurlijke weerstand tegen stress het begeeft.

NAAR EEN NIEUW GEVOEL VAN VERBONDENHEID

Hoe creëren we in deze context een nieuw gevoel van verbondenheid? Tijdens het onderwijslabo op 3 mei 2019 onderzoeken we samen met directeurs, beleidsmedewerkers en zorgcoördinatoren welk schoolklimaat de veerkracht van het team opnieuw doet groeien.

ONDERWIJSLABO – VEERKRACHT IN SUPERDIVERSITEIT. VANUIT VERBINDING NAAR MEER WELBEVINDEN AAN BEIDE KANTEN VAN DE LESSENAAR.

Mijn belangrijkste pleidooi is dat scholen – maar ook bedrijven en organisaties – in een tijd van superdiversiteit nood hebben aan een integraal Diversiteit & Inclusiebeleid. Wanneer we het aan de individuele leerkracht, leerling of ouder overlaten om dit spanningsveld op te lossen, komt de draagkracht van mensen te zeer in het gedrang.

TIPS

Hier zijn alvast een paar tips om in je school aan de slag te gaan.

  1. BENOEM SUPERDIVERSITEIT ALS HET NIEUWE NORMAAL. Het is belangrijk om duidelijkheid te creëren: het grotere geheel waar we zo graag willen bij horen, zal een meerstemmig geheel zijn. Het is niet anders. Hoe sneller iedereen beseft dat dit de nieuwe werkelijkheid is waartoe we ons moeten verhouden, hoe beter.
  2. CREËER DIALOOG EN PARTICIPATIE op alle niveaus en in alle geledingen van de organisatie. Het is belangrijk dat iedereen mee kan bepalen hoe we, in al onze verscheidenheid, samen school zullen maken. Wat betekent het in die nieuwe werkelijkheid  om ‘erbij te horen’ op een authentieke manier? Die vraag kunnen we alleen samen beantwoorden.
  3. KIES VOOR EEN OPLOSSINGSGERICHTE BENADERING met de focus op een gedeeld doel. Blijf weg van ideologische stellingname. Discussies over wie zich moet aanpassen aan wie, zijn niet productief. Verleg de focus in het gesprek van gelijk krijgen naar een oplossing vinden en onderhandel. We moeten op zoek naar een modus operandi die voor iedereen werkt.
  4. NEEM DIVERSITEIT & INCLUSIE OP ALS PIJLER IN JE BELEID. Je kan het niet aan het toeval overlaten hoe mensen hun weg vinden in de complexiteit van een superdiverse school. Je  medewerkers hebben de ruggensteun nodig die een doordacht en pragmatisch Diversiteit & Inclusiebeleid hen kan bieden.

Samen met mijn partner in het onderwijslabo, Anja Copejans, nodig ik je graag uit om op 3 mei verder met deze tips aan de slag te gaan. Voor meer info en inschrijvingen klik je door naar de event pagina .

METEEN STARTEN ?

Op 4 april kan je in de Diversiteitsacademie STARTEN MET DUURZAAM DIVERSITEIT & INCLUSIEBELEID. Hoe evolueer je van ad hoc initiatieven rond omgaan met verschillen naar een écht duurzaam beleid? Deze workshop is voor leidinggevenden en HR-medewerkers die betere slaagkansen willen voor hun inspanningen rond Diversiteit & Inclusie. Je krijgt tools en handvaten voor een succesvolle start en gaat op het einde van de dag naar huis met een actieplan op maat.

DRAAGVLAK VOOR DIVERSITEIT & INCLUSIEBELEID

Tips & trics & tools

Hoe neem je de baas en collega’s mee aan boord?

Als jij aan de slag bent met Diversiteit & Inclusiebeleid, heb je vast al gemerkt wat de grootste uitdaging is: het management en de collega’s mee aan boord krijgen. Deze blog geeft je een strategie en vier tactieken om draagvlak in je organisatie te verhogen.

Diversiteit in teams en bij klanten is de voorbije decennia exponentieel toegenomen. Efficiënt omgaan met verschillen tussen mensen vraagt om het loslaten van oude gewoonten en het ontwikkelen van nieuwe praktijken. Daar is best wel een inspanning voor nodig! En je weet, we veranderen niet graag. Vaak beperkt het gevoel van noodzaak zich tot jou en een paar collega’s … Je zet met veel goede moed en idealisme acties op touw, maar al snel raak je ontmoedigd of uitgeput.  

DE PIONIERS VAN INCLUSIE OP DE WERKVLOER

Ben jij zo’n pionier in het creëren van een inclusieve werkvloer? Waarschijnlijk ben je dan één of beide van deze types. Ofwel ben je eerder visionair: je vormt makkelijk een beeld van de toekomst. Je ziet de meerwaarde die diversiteit en inclusie voor je team kunnen hebben. En je ziet de dramatische gevolgen van niks doen … Dat drijft je tot actie: je wil NU bijsturen in functie van een betere toekomst!

Ofwel ben je eerder zorgzaam: je hebt veel empathie voor je collega’s en klanten. Je voelt hoe het gebrekkig omgaan met verschillen tot onnodige stress leidt, hoe het team eronder lijdt en minder dan optimaal functioneert. Dat doet pijn. Je wil inclusie op de werkvloer stimuleren om het samenwerken aangenamer te maken en het welbevinden van collega’s en klanten te verhogen.

DE GROTE VALKUIL

Als pionier heb je vaak het gevoel te roepen in de woestijn … Je krijgt onvoldoende steun van je management. De collega’s hebben weerstand of verlenen enkel lippendienst aan je verhaal, maar passen hun praktijk niet aan … De grote valkuil is om dan, ondanks het ontbreken van draagvlak, toch volop in actie te gaan. Je trekt aan de kar zo hard als je kan: je start een werkgroep, lanceert een project, schrijft een visietekst, … Desnoods offer je er middagpauzes of avonden aan op, want jij wil vooruitgang zien! Het is nodig, het is dringend!

Je vermoeidheid stijgt, je teleurstelling ook. Je gezinsleden of vrienden vragen kritisch: overdrijf je niet een beetje? Het management ziet niet snel genoeg resultaat. Projectmiddelen drogen op … en op lange termijn heb je geen duurzaam resultaat bereikt. Hoe frustrerend is dat!?  

EERST INVESTEREN IN URGENTIEBESEF

Wil je op een duurzame manier vooruitgang boeken met je Diversiteit & Inclusiebeleid, dan is het cruciaal om eerst te investeren in voldoende draagvlak. John P. Kotter (Leiderschap bij Verandering) stelde in zijn onderzoek vast dat het gevoel van noodzaak moet leven bij 80 % van de medewerkers alvorens een verandertraject kans op slagen heeft op lange termijn. Dat is veel! Ongeveer vier op vijf medewerkers moet de noodzaak begrijpen met hun verstand en voelen in hun hart. Enkel zo kan je in de organisatie voldoende energie opwekken om een shift in de cultuur uit te lokken en de nieuwe praktijken te verankeren. Zolang het urgentiebesef te laag is, zullen je inspanningen in projecten en werkgroepen grotendeels tevergeefs zijn …

EEN STRATEGIE EN VIER TACTIEKEN

De eerste fase in de ontwikkeling van een Diversiteit & Inclusiebeleid is dus vooral gericht op het creëren van draagvlak en urgentiebesef bij voldoende medewerkers in álle lagen van de organisatie. Hoe pak je dit concreet aan?

Er is een algemene strategie met daarbinnen vier tactieken. Die pas je systematisch toe tot je team klaar is voor een volgende fase in het verandertraject.

STRATEGIE – MIK IN ALLES WAT JE DOET STEEDS OP HET HOOFD EN HET HART VAN JE COLLEGA’S. Combineer op een slimme manier rationele en emotionele argumenten. Mensen gaan in verandering wanneer ze begrijpen én voelen dat dat noodzakelijk is.

VIER TACTIEKEN

HAAL DE BUITENWERELD BINNEN – Zelfgenoegzaamheid is de grootste vijand van je Diversiteit & Inclusiebeleid. “Wij doen dat al bij al toch zo slecht niet,” vragen je collega’s retorisch? En ze doen verder als voorheen. Dat de context van de organisatie fundamenteel verandert, dringt onvoldoende door. Of: er wordt geen link gelegd tussen de context en wat dit voor jullie betekent.

Herstel de verbinding tussen de interne werkelijkheid en de externe kansen én risico’s. Zorg dat je collega’s hun ogen openen voor wat zich rond de organisatie afspeelt. Kom met verhelderende cijfers en meeslepende getuigenissen. Laat de stem van de buitenwereld intern weerklinken.

HANDEL ELKE DAG VANUIT URGENTIE – Je eigen houding ten aanzien van Diversiteit & Inclusie is een voorbeeld voor anderen. Weerspiegel je eigen gevoel van noodzaak dagelijks in je gedrag. Stel je nooit tevreden op, maar ook niet bang of boos. Jij weet dat extra aandacht voor Diversiteit & Inclusie een meerwaarde kan brengen én rampen kan vermijden. Toon dat in vergaderingen, tweegesprekken, memo’s en e-mails. Doe dat zo zichtbaar mogelijk voor zoveel mogelijk mensen. En maak plaats in de agenda.

ZIE CRISES ALS EEN KANS – Vanuit zorgzaamheid voor klanten en collega’s stellen we ons vaak op als een buffer: we compenseren de negatieve gevolgen van het ontbreken van een Diversiteit & Inclusiebeleid. Zo sprak ik ooit een ziekenhuismedewerkster die in haar vrije tijd optrad als tolk voor haar collega-psychiater. Ze deed dat uit empathie voor zijn patiënten. Maar hierdoor voelde de arts geen noodzaak om een structurele oplossing te zoeken …

Soms is het beter om een crisis te laten uitbarsten. Vraag je steeds af of een crisis ook je bondgenoot kan zijn in het vernietigen van zelfgenoegzaamheid. Ga wel altijd voorzichtig te werk. Probeer de risico’s goed in te schatten, en als het verantwoord is, kan je mensen confronteren met de gevolgen van hun gebrek aan veranderbereidheid.

REKEN AF MET DE NEENEES – Verwijder of neutraliseer alle gestage urgentie-doders. Dit zijn niet je sceptische collega’s. Wie je voorstellen kritisch in vraag stelt, toont betrokkenheid en bereidheid om na te denken over de praktijk. Een Neenee is van een ander kaliber: het is de collega die vastbesloten is om de groep zelfgenoegzaam te houden of zo nodig destructieve urgentie (paniek, angst) te creëren. De motivatie is meestal het veilig stellen van de eigen positie of privileges. Probeer de Neenee niet te verslaan, maar zet de Neenee op een zijspoor of verwijder hem (m/v/x) uit het team.

CONCLUSIE

Je inspanningen voor het Diversiteit & Inclusiebeleid in je organisatie hebben pas een duurzame kans op slagen als ongeveer 80 % van je team (management en collega’s) de noodzaak begrijpt én voelt. Het opwekken van voldoende urgentiebesef in de eerste fase van je verandertraject, is daarom cruciaal. Creëer actie die bijzonder alert en extern georiënteerd is, steeds gericht op succes voor je organisatie, op elke dag een stap vooruit zetten, op constant overbodige activiteiten schrappen in de agenda – en dit alles door steeds op het hart te mikken en niet alleen op de geest.

Ben jij leidinggevende, HR-medewerker of diversiteitsmedewerker (intern / extern) en wil je betere slaagkansen voor je inspanningen rond Diversiteit & Inclusie? Misschien is de workshop STARTEN MET DUURZAAM DIVERSITEIT & INCLUSIEBELEID iets voor jou. Check de event page voor meer informatie.

Sinterklaas 2.0: hoe 6 december ook het feest van de superdiversiteit kan zijn.

Culture, Kracht van Diversiteit, Lifestyle

“Wie doet nu zoiets,” vroeg mijn tienerzoon verontwaardigd? “Wie haalt het in z’n hoofd om de Sinterklaasintrede te verstoren?” Zijn hart was gebroken voor die huilende kleutertjes langs de weg.

We reden in de auto op weg naar huis. Zondagavond. Hij was net terug van een weekend bij de papa in Antwerpen. Ik had hem opgehaald in Gent Sint-Pieters. Onder het genot van een Signature Hot Chocolate in Starbucks – hij met hazelnoot, ik met caramel, een quality time momentje – hadden we de hoogtes en laagtes van de voorbije dagen uitgewisseld. Maar eens in de auto schoot hem toch nog iets te binnen.

“Weet je, mama, ik heb iets vreselijks gezien.” Hij vertelde hoe hij een reportage zag van een Sinterklaasintrede in Nederland. Langs de ene kant van de weg stonden dikke drommen kleutertjes met hun ouders, reikhalzend uit te zien naar de Goedheiligman met zijn vrolijke helpers en hun dolle fratsen. Aan de andere kant van de weg stonden luid schreeuwende betogers. Zo luid en bruut in hun protest dat een aantal kindjes bang geworden was en begon te huilen.

“Wie doet nu zoiets?” Dat kon hij niet begrijpen. En hij vertelde van die paar keer – toen hij nog in de Sint geloofde – dat hij met zijn papa aan de kade in Antwerpen stond, ondergedompeld in de magie en het spektakel. Hoezeer hij daarvan had genoten. Hoogtepunten uit z’n kindertijd. “En weet je wat nog het raarste is, mama?” Euh, neen … Vertel. “Wel, de meest van die ‘protesteerders’ waren witte mensen, hé! Er stonden maar een paar zwarte mensen tussen.”

DE ZWARTEPIETDISCUSSIE

Hij vond dat die hele Zwartepietdiscussie maar zo snel mogelijk voorbij moest zijn. Ik zei: “Ja … Maar er is nog altijd geen oplossing.” Dit is een escalerend conflict van partijen die strijden voor hun eigen gelijk in plaats van in dialoog te gaan en een duurzame oplossing te co-creëren … Aan de ene kant boze zwarte mensen met een trauma-ervaring: “Zwarte Piet is racisme. Hij herinnert ons aan de gruwel van kolonisatie en slavernij, en dat doet ons pijn. Doe daar iets mee.” Aan de andere kant boze witte mensen met een verlieservaring: “Zwarte Piet is geen racisme. Blijf met je fikken van onze kinderfeesten af. We moeten al zoveel veranderen door die lastige diversiteit in onze steden. Dus zwijg! We willen dit gesprek niet voeren.”

Ik praatte met mijn zoon over de achtergronden van het conflict, de pijn van zwarte mensen. Over de slavernij in Nederland en de afgehakte handen in Congo (“Hoezo, rubber komt uit een boom? Echt!?”). Over de oorsprong van het vrolijke pakje van Piet en wat vieze (oude) mannen deden met zwarte kindslaafjes in de 17e en 18e eeuw … (Don’t worry; hij is 14.)

En dat ik vond dat we toch op z’n minst moesten luisteren, als er mensen in onze steden zeiden dat het Sinterklaasfeest voor hen heel pijnlijk was en een jaarlijks dieptepunt. We kunnen niet zomaar zeggen: “Zwijg en laat ons vieren.” Dan kan je verwachten dat de pijn en boosheid steeds groter worden, want dan komt daar nog eens de pijn van het niet gehoord worden, van het niet mogen meetellen, bovenop.

EEN ALTERNATIEF VERHAAL

We dachten samen na over een alternatief. Zou 6 december niet een feest kunnen zijn dat de superdiverse samenleving viert in plaats van haar tot een kookpunt te brengen? Dan zouden we bijvoorbeeld dit verhaal kunnen vertellen:

“Er was eens … ooit heel lang geleden in Myra (Turkije) een bisschop die heel bekommerd was om de arme kinderen in zijn stad. Hij wilde dat ieder kind genoeg rijkdom had niet alleen om te eten, maar ook om speelgoed te kunnen kopen. Daarom ging hij in de nacht stilletjes langs de huizen en gooide buideltjes met gouden muntstukken door de open ramen.

Dat is hij blijven doen, al die tijd tot nu. Elk jaar brengt Sint Nikolaas een stuk speelgoed naar elk kind. Hij is intussen een heel oude man geworden, 1.738 jaar oud om precies te zijn … en het werd zwaar voor hem om al dat werk alleen te doen. De kinderen zagen hem sjouwen met zijn pakjes en zagen hoe moeilijk hij het had. Het leek zelfs alsof hij de moed bijna verloor … Ze dachten: “Dat kunnen we niet laten gebeuren! We gaan de Sint helpen.” Dus sloten ze zich bij de Sint aan. Ze werden vrolijke Pieterbazen en stoere Pietermeiden. Ze zochten in de kast van hun moeder naar vrolijke kleren met strassen, borduursels en grappige hoedjes. Ze haalden dolle fratsen uit om de Sint nieuwe moed te geven en alle kinderen blij te maken.

Nu is de Sint niet meer alleen. Hij heeft een heel team Pieten. Dat is een bont allegaartje. Sommige Pieten hebben een witte huid, anderen zwart, lichtbruin, een beetje gelig, of met een rode schijn. Er zijn er met stijl haar, met krullen en kroeseltjes. Blond, bruin of zwart. Eigenlijk doet dat er niet toe. Ze komen uit alle landen van de wereld samen om de Sint te helpen zijn mooie missie te volbrengen: ervoor zorgen dat op 6 december elk kind – rijk of arm – een leuk cadeautje bij het schoentje vindt en dat het een feestdag is, speciaal voor hen. Een feest dat ze niet moeten delen met ‘de grote mensen’.

We hoeven niet lijdzaam toe te zien hoe diversiteitsvraagstukken in onze samenleving tot een kookpunt komen. We kunnen verbinding MAKEN. We weten hoe dat moet, de sleutels zijn gekend. Nu alleen nog willen én doen. Zo kunnen we groei en innovatie vanuit diversiteit creëren. Het Diversiteit & Inclusie Kompas is daarbij ons navigatie-instrument.

 

Groei en Innovatie vanuit Diversiteit: aan de slag met het Diversiteit & Inclusie Kompas

Ongecategoriseerd

Hoe maak je van diversiteit een motor voor groei en innovatie in je team? In deze workshop leer je werken met het Diversiteit & Inclusie Kompas, een praktische methode waarmee je inclusie stimuleert aan de hand van 8 sleutels naar verbinding in diversiteit. Zo creëer je een hecht team met blije en veerkrachtige medewerkers die uitblinken.

VOOR WIE ? – Voor leidinggevenden en HR-medewerkers die concreet aan de slag willen met Diversiteit & Inclusie

PROGRAMMA – Teams die inzetten op Diversiteit & Inclusie zijn productiever, creatiever, veerkrachtiger. De teamleden blijven langer, maken minder fouten en zijn meer gefocust op het gemeenschappelijke doel. Inclusie laat je team excelleren. Maar meestal krijg je dit effect niet vanzelf. Het vraagt gerichte actie.

Tijdens deze dag verwerf je inzicht in de belangrijkste voordelen van Diversiteit & Inclusie op de werkvloer. Je leert werken met een heel concreet en praktisch instrument, het Diversiteit & Inclusie Kompas, dat je meteen de volgende dag kan inzetten om de verbinding in je team te versterken. Je gaat aan de slag met je eigen praktijkvoorbeelden en put inspiratie uit de groep. Met het handige werkboek pas je de lessen nadien makkelijk toe op je werkplek.

Koop je ticket op Eventbrite.

Het meisje met de hoofddoek en het hoofddoekendebat.

Verhalen

Er is een meisje aangevallen in ons land. Haar naam kennen we niet, maar ze bestaat wel. Ze herstelt momenteel van haar wonden. Negentien jaar oud, een jonge vrouw, twee jaar ouder dan mijn eigen kind. Op maandagavond, 2 juli, ging ze nog heel laat de straat op: er was een hond zoek geraakt en ze hielp die te vinden. We zwijgen erover, ze krijgt geen steun. Dat wil ik graag veranderen.

In een steegje werd ze gestopt door twee mannen met maskers. Ze riepen: “Jij smerige Arabische” en wierpen haar tegen de grond. Ze rukten haar hoofddoek, bovenkleren en BH uit en krasten met een scherp voorwerp in haar gezicht, armen, borst en buik. Volgens TRT Français zetten ze kruisen in haar huid. Ik hoop dat die informatie niet klopt … Ze lieten haar achter, kozen het lafhartige hazenpad. Dit meisje is getekend, letterlijk en figuurlijk, voor het leven.

Maar het is zo oorverdovend stil. Zonder twijfel een racistische aanval, dat bevestigt het Openbaar Ministerie. Niemand maakt lawaai. Niemand van de overheid is al bij haar op bezoek geweest. Het passeert.

GEEN DEBAT OVER RACISME. WEL OVER DE HOOFDDOEK

Liever staken we onze energie in een volgend rondje hoofddoekendebat. Elke Decruynaere, schepen van onderwijs, besliste dat de Gentse secundaire scholen vanaf 1 september de beslissing van de Raad van State moeten volgen en het illegale algemeen verbod op hoofddoeken uit hun schoolreglement moeten schrappen. Ze werd onmiddellijk terug gefloten.  En hop! We waren weer gelanceerd.

Een hele stoet niet-moslims verklaart de hoofddoek tot opperste symbool van onderdrukking van de vrouw – het maakt niet uit welke brede waaier aan betekenissen moslima’s met hoofddoek zelf aan het symbool geven. We schreeuwen om een verbod: “Wij verplichten alle moslima’s de haren bloot te laten en dat doen wij om hen te bevrijden van de onmenselijke onderdrukking door hun vaders, broers en partners!! Wij – de witte mensen – hebben het recht, neen, zelfs de plicht om hen te bevrijden. Zelf zijn ze te dom om te weten wat goed voor hen is. De arme sukkels. Gelukkig zijn wij, de redders, alert en paraat, ook tijdens de zomervakantie!”

Debatten ontrolden zich onder opiniestukken en facebook posts van Lucassen en ander witte mannen van middelbare leeftijd, die in naam van ‘onze waarden en normen’ en de gelijkheid tussen man en vrouw de Universele Verklaring voor de Rechten van de Mens, met daarin het recht op vrijheid van godsdienst, reduceren tot een vodje papier. Want allemaal kennen we wel iemand die effectief onder druk wordt gezet om zich te bedekken. Of we hebben er toch minstens al van gehoord. Dus daar maken we meteen korte metten mee: bloot met dat hoofd! Laat die haren wapperen in de wind.

En je kuiten willen we eigenlijk ook wel zien – maar bon, één ding tegelijk …

Er is een meisje aangevallen in ons land. Ze is pas 19 jaar. Haar naam kennen we niet, maar ze bestaat wel. Haar hoofddoek en bovenkleren werden verscheurd en met een scherp voorwerp werden krassen in haar huid getrokken. Krassen op haar ziel …

ECHTE MACHT VOOR VROUWEN

Kunnen we stoppen alstublieft? Met de vrijblijvende filosofische spielerei, de kromme redeneringen en abstracte denkoefeningen alsof het niet om echte mensen gaat, om echte vrouwen en meisjes, met echte lichamen die pijn doen wanneer erin gekrast wordt? Met een hart dat breekt wanneer ze worden aangerand en uitgescholden voor “vuile Arabische”.

Kunnen we stoppen met ons zelfgenoegzaam, paternalistisch Groot Gelijk over de vraag hoeveel centimeters van een vrouwenlichaam bedekt mogen zijn om haar gelijkwaardigheid aan de man uit te drukken? Met ons Moeder Theresa complex, gedreven om overal machteloze sukkelaars te bevrijden uit hun onwetendheid, denkend dat we daarmee een goede daad verrichten?

Zullen we in plaats daarvan een einde maken aan het structureel racisme, waardoor bijvoorbeeld 91 % van de vrouwen met Marokkaanse roots werkt in de allerlaagste loonschaal? Zodat ze échte macht kunnen krijgen en zich door niemand nog de les moeten laten spellen.

Zullen we in plaats daarvan beginnen luisteren? Vragen stellen aan de moslima’s die we ontmoeten op ons werk, aan de schoolpoort, in de tram? Met een liefdevolle glimlach, warme ogen en het verzoek: “Ik wil graag met je praten over je hoofddoek, vind je dat oké?” En als ze neen zegt, laat de dame dan met rust. Want de volgende, of de daarop volgende zegt waarschijnlijk ‘ja’. En dan kunnen we doorvragen, en luisteren en ons best doen om te begrijpen:

  • Wat betekent de hoofddoek voor jou?
  • Waarvoor staat hij symbool?
  • Wat maakt dit voor jou een belangrijk kledingstuk?
  • Wat is je motivatie om je haren te bedekken?
  • Welke boodschap wil je geven?

Als we dan een vrouw of meisje ontmoeten – ik weet dat ze bestaan – die écht die hoofddoek niet wil dragen en dat doet onder dwang van de mensen om haar heen, dan kunnen we vragen: “Wil je graag dat ik je help?” En: “Wat kan ik voor je doen?” Dat is een niet-paternalistische manier om er te zijn voor de ander. Dat is echte empowerment.

Er is een meisje aangevallen in ons land, een meisje met een hoofddoek. Ze is pas 19 jaar.

ZE VERDIENT VAN ONS TE HOREN

We kunnen deze jonge vrouw helpen van het trauma te herstellen door boodschappen van steun en liefde te sturen. Daarom heb ik een Facebook pagina gemaakt ‘Messages d’amour pour la fille d’Anderlues – Charleroi’. Je kan haar iets lief schrijven in het Frans, Engels of Nederlands. Geen debat. Geen politiek. Alleen steun en aanmoediging. Ik modereer.

HET VERHAAL VAN HONORINE: hoe een kleine ingreep het samenwerken in diversiteit verbetert.

Verhalen

Ik was op een receptie van een Woonzorgcentrum, toen Honorine – zorgkundige – naar me toe kwam met een lach van oor tot oor en zei: “Jij hebt voor mij echt een verschil gemaakt. [ik beloof je: dit wordt geen rondje opschepperij ?] Dankzij jou is mijn positie in het team gemakkelijker geworden. De collega’s begrijpen me nu beter en we kunnen beter met elkaar praten.” Mooiere feedback kan je van een deelnemer niet krijgen. Toch had ik het gevoel dat ik alleen maar iets klein en eenvoudig had gedaan. Elke leidinggevende kan dit gemakkelijk toepassen.

Ik had het Woonzorgcentrum begeleid in het ontwikkelen van een nieuwe opdrachtverklaring en visie op OMGAAN MET DIVERSITEIT. Bottom-up, co-creatief met ALLE personeelsleden samen. Tegelijk had ik het voltallige team een training gegeven met de basis van verbindend communiceren, zodat ze de skills zouden hebben om vanuit de nieuwe visie te handelen.

Honorine was deelnemer in één van de groepen. Ze had een ‘bijzondere positie’ in het WZC, omdat ze, samen met nog één collega’, de enige persoon van kleur was. Daardoor viel ze op: iedereen wist wie ze was, maar bijna niemand kende haar echt. Laat staan haar verhaal. Honorine was van Rwandese afkomst.  Ze was tijdens de genocide haar land ontvlucht, had al haar broers en zussen verloren, en was als enige overlevende van de familie naar België gekomen. Ze had hier Nederlands geleerd, hard gestudeerd en een diploma behaald, en was nu dus aan het werk als zorgkundige.

Bij het begin van de derde sessie zaten we zoals steeds met een 12-tal medewerkers in een kring. Honorine was rusteloos. Na mijn inleiding vertelde ze dat ze vandaag niet gewoon kon meedoen, want er was die week een conflict geweest met een collega die tegenover haar zat. Ze vertelde dat die collega een racistische uitval tegen haar had gedaan. Ze kon zich daar niet zomaar overheen zetten alsof er geen vuiltje aan de lucht was.
We konden dus niet verder.

“Conflicten hebben voorrang,” leerde ik van een slimme coach. Doordoen zonder hier aandacht aan te besteden, zou ertoe leiden dat niemand iets zou leren die dag. Dus ik legde het proces stil.  Beide collega’s kregen de tijd om elk hun eigen versie van het verhaal te vertellen.

En toen gebeurde dit.

  • De collega uit de keuken vertelde dat ze kwaad geworden was, omdat Honorine opnieuw te laat beneden was om de trolly’s met eten op te halen. Daardoor werd de vlotte gang van zaken in de keuken gehinderd.
  • Honorine vertelde dat ze bezig was geweest met de bewoners en daardoor niet op tijd kon zijn. Ze vond de zorg en aandacht voor de bewoners op haar afdeling belangrijker dan de strakke timing die van bovenaf werd opgelegd.
  • De andere collega’s in de kring – die voordien over Honorine dachten “Ach ja, dat zit zo in hun cultuur. Afrikanen zijn traag, die hebben een ander ritme …” – kregen nu een andere kijk op haar. Ze herkenden die spanning tussen structuren, regels en tijdschema’s enerzijds en een diep doorvoelde wens om met hun aandacht bij de bewoners te zijn … Honorine plaatste een ander accent in dit spanningsveld: ze gaf de bewoner voorrang op het tijdschema.
  • Wat ze evenwel niet zag, waren de gevolgen van die keuze voor haar collega’s: als zij trager werkte, moesten de anderen meer doen. Dat was haar blinde vlek, die nu helder werd. Zij kreeg een andere verklaring voor de irritatie die ze voelde bij haar collega’s. En de collega’s zagen niet meer ‘de trage Afrikaanse’, maar een vrouw die net als zij met haar hart bij de bewoners was. En daar ook naar handelde.

Dit korte gesprek duurde niet langer dan een kwartier, maar veranderde de verhouding in het team permanent. Mijn rol daarin was geweest: ruimte maken, gelijkwaardigheid verzekeren, respect tonen en vragen, rust brengen en modereren.

HANDVATEN VOOR DE LEIDINGGEVENDE

Wat doe je als leidinggevende, wanneer er in je team spanningen of conflicten ontstaan, gelinkt aan etnisch-culturele verschillen?

  1. Creëer een veilige ruimte voor een gesprek, waarin racisme geen plaats krijgt.
  2. Wees je bewust van je eigen culturele bril, want ook die heeft invloed.
    Laat de collega’s elk de eigen versie brengen van wat er aan de hand is. Let erop dat ze dit doen met ik-boodschappen en vermijd discussie. Aanvaard ieders waarheid voor wat ze is.
  3. Luister, vraag door en vat samen.
  4. Vraag de collega’s om te benoemen wat voor hen nieuw is in het verhaal van de ander, wat hen opvalt en welk effect dat op hen heeft.
  5. Laat hen benoemen wat ze verder nodig hebben van de ander (en van jou) om opnieuw goed te kunnen samenwerken.

Wil jij leiding geven aan een team met tevreden medewerkers, weinig conflicten en optimale prestaties? In de 2-daagse opleiding VERBINDEND LEIDING GEVEN IN CULTURELE DIVERSITEIT leer je vanuit de principes van verbindende communicatie de diversiteit in je team ombuigen van een hindernis naar een kracht.

De opleiding gaat door in Gent op 29 nov. en 6 dec. In Kortrijk op 23-24 mei 2019.  Klik op de link voor meer info.

Heb je vragen? Ik sta klaar om ze te beantwoorden. Mail of bel + 32 479 78 60 20.

WAAROM JIJ JE NIET MOET AANPASSEN AAN DE PERSOON MET DE ANDERE CULTUUR

Tips & trics & tools

Wanneer ik een workshop rond OMGAAN MET VERSCHILLEN geef, of ik praat met vrienden en kennissen over culturele diversiteit, hoor ik vaak dezelfde vraag: “Hoe ver moet ik gaan in mijn aanpassing aan de ander?” En ook: “Wie moet zich nu aanpassen aan wie?” Of: “Mag die ander dat eigenlijk wel van mij eisen?” De onderliggende boodschap is vaak dat de vraagsteller (m/v/x) zich té veel moet aanpassen en dat die inspanning onvoldoende wordt erkend. Je hebt deze vragen vast ook al gehoord, of ze zelf gesteld. En het antwoord is eenvoudiger dan het lijkt.

Stel –

  • De goed gekwalificeerde sollicitante die voor je zit, draagt haar hoofddoek op een manier die niet strookt met de veiligheidsvoorschriften in je bedrijf.
  • Jouw collega is boos op je, omdat je haar ’s morgens liever de hand niet drukt terwijl zij dat wel belangrijk vindt.
  • Je patiënt spreekt geen Nederlands, maar heeft wel zorg nodig.
  • Je familie serveert je vleesgerechten terwijl je vegetariër bent.

Wie moet zich aanpassen aan wie? Moet jij toegeven of moet de ander toegeven? Dat lijkt in elk van de voorbeelden een moeilijk dilemma. Toch is het antwoord simpel: NIEMAND. Geen van beiden moet zich aanpassen aan de ander als hij of zij dat niet wil.

EEN VALS DILEMMA

De moeilijke situatie ontstaat, omdat we de foute vraag stellen. Het probleem ligt niet in het culturele verschil dat we moeten overbruggen, maar in de vraag zelf.

Ze plaatst ons nl. voor een vals dilemma. Het lijkt alsof er maar twee mogelijkheden zijn: jij moet je aanpassen of ik moet me aanpassen. Zo dwingen we onszelf in een patstelling en blokkeren we het gesprek.

De negatieve gevolgen op onze relatie met collega’s, klanten en patiënten zijn groot:

  • we komen in een machtsstrijd met onze gesprekpartner
  • het gesprek leidt naar een winnaar en een verliezer
  • we problematiseren aanpassing, terwijl we dat voortdurend doen: we noemen dat ‘afstemmen’
  • we komen als opponenten tegenover elkaar te staan en vergeten ons gemeenschappelijk doel en belang.

ONDERHANDELEN MET DE FOCUS OP HET DOEL

Om uit het valse dilemma te ontsnappen, verleggen we de focus in het gesprek naar het DOEL VAN ONS SAMEN ZIJN. De relevante vraag bij het overbruggen van culturele verschillen, is: waarom zijn wij hier samen? Wat is ons gemeenschappelijk doel of belang? Er is altijd een reden, maar we hebben die zelden helder voor ogen en we nemen ze niet als vertrekpunt in onze zoektocht naar een oplossing. Toch ligt hier de brug over het culturele verschil heen.

De collega, klant of patiënt is immers niet onze opponent, maar een compagnon. Een gelijkwaardige gesprekspartner in een onderhandeling met een brede waaier aan mogelijke uitkomsten. Allebei hebben we er belang bij een goede oplossing te vinden voor het verschil. We blokkeren onszelf door dit terug te brengen tot een zwart-wit-tegenstelling.

VIJF STRATEGIEËN BIJ MENINGSVERSCHIL

Telkens wanneer twee of meer mensen een verschillende mening hebben over de juiste aanpak voor iets – hoe we elkaar begroeten, wat we op tafel zetten, welke plaats we geven aan religie in ons leven, … – hebben ze vijf strategieën beschikbaar om tot een gezamenlijke keuze te komen.

De vijf strategieën zijn:

  1. DOMINANTIE – De regels en afspraken die gelden in de organisatie worden doorgezet. De persoon met de andere mening legt zich daarbij neer.
  2. AANPASSING – De organisatie past haar huidige praktijk aan de nieuwe vraag of nood aan. Er komt een wijziging in regels, afspraken of normen.
  3. VERMIJDING – Beide gesprekspartners zijn het erover eens dat ze het oneens zijn … Elk laat de ander z’n ding doen zonder zich te mengen. (“Jij op jouw manier, ik op mijn manier. Even goede vrienden.”)
  4. COMPROMIS – Beiden komen elkaar tegemoet. De één past zich een beetje aan, de ander ook. Ze vinden elkaar halfweg.
  5. SYNERGIE – Beiden creëren een volledig nieuwe manier om de zaken aan te pakken. Dit is niet het oorspronkelijke idee van de één, noch dat van de ander. Hierin toont zich de echte meerwaarde van diversiteit. Via synergie vinden we volledig nieuwe oplossingen voor oude uitdagingen.

Passen we dit toe op het voorbeeld van de handdruk, dan krijgen we het volgende resultaat:

  • De mannelijke collega legt zich neer bij het bezwaar van de vrouw en geeft voortaan een handdruk als begroeting.
  • De vrouwelijke collega aanvaardt het bezwaar van de man en laat haar eis om een handdruk los.
  • Beide collega’s vermijden elkaar … :-/
  • Beide collega’s drukken elkaar de hand op maandag bij de start van de werkweek … :-/
  • Beide collega’s begroeten elkaar door oogcontact te maken en de hand op het hart te leggen.

In dit voorbeeld zijn de vermijding en het compromis minder ideaal. Toch zijn de vijf strategieën gelijkwaardig aan elkaar. Wat de beste keuze is, hangt af van de betrokkenen, de situatie, de context en het moment. Als de keuze in samenspraak gemaakt wordt vanuit gelijkwaardigheid, groeit een goede basis voor samenwerking.

Wil je hier verder mee aan de slag? In de 2-daagse opleiding VERBINDEND COMMUNICEREN IN CULTURELE DIVERSITEIT leer je o.a. met deze strategieën werken. Volg de link voor meer informatie.

 

HULDE AAN DE DRENKELINGEN VAN DE MIDDELLANDSE ZEE

Kracht van Diversiteit

Vanaf nu wil ik hier elke woensdagochtend een Blog publiceren. Voor sociale ondernemers, dienstverleners en onderwijsmensen die méér willen doen met de diversiteit in hun team en bij hun doelpubliek.

Maar vandaag, 20 juni #Wereldvluchtelingendag  wil ik nog meer dan anders mijn gedachten en gevoel laten uitgaan naar de meer dan 68 miljoen mensen die wereldwijd op de vlucht zijn.

Ik lees een paar opmerkelijke cijfers uit het Global Trends rapport van het UNHCR – de VN Vluchtelingenorganisatie (1).

  • Gemiddeld slaan 44.500 mensen per dag op de vlucht voor oorlog en geweld. Dit betekent dat ELKE 2 SECONDEN een nieuw persoon vlucht !
  • Van de totale wereldbevolking is 1 op 110 mensen op de vlucht.
  • 52 % van deze mensen is nog kind. Vaak reizen deze kinderen alleen of gescheiden van hun families.

Ik lees dit en ik denk: wat als het mijn zonen waren? En: als het hen maar zou lukken om elkaar niet te verliezen …

OPVANG IN DE EIGEN REGIO

We hebben de indruk dat een groot deel van de vluchtelingen opgevangen wordt in Westerse landen waar ze de welvaart onder druk zetten, maar dat is niet het geval.

  • Van het totale aantal mensen dat op de vlucht is, wordt 85 % opgevangen in lage- en middeninkomen landen. Die kennen zelf extreme armoede en hebben eigenlijk niet de draagkracht voor de opvang. Ze krijgen ook weinig hulp van ons.
  • Twee derde van het aantal mensen op de vlucht blijft in eigen land.
  • Van hen die hun land ontvluchten, verblijven vier op vijf in een buurland.
  • Eén op vijf is Palestijn. Twee derde is afkomstig uit slechts vijf landen: Syrië, Afghanistan, Zuid-Soedan, Myanmar en Somalië.

Het beëindigen van één of meerdere van deze grote conflicten zou dus meteen een grote impact hebben op de vluchtelingensituatie wereldwijd. Internationale inspanningen voor vrede en afspraken over vluchtelingen zijn belangrijker dan ooit.

WAT KUNNEN WIJ DOEN?

Wat wij kunnen doen, elk op ons niveau, is inzetten op VERBINDING IN DIVERSITEIT, de verschillen overbruggen, de krachten bundelen om deze mondiale uitdagingen aan te pakken. Het is in onze diversiteit dat de oplossingen verscholen liggen. Wanneer verschillende mensen als gelijkwaardige partners elk vanuit het eigen referentiekader naar eenzelfde probleem kijken, ontstaan in synergie nieuwe antwoorden die geen van allen in z’n eentje zou zien. Duurzame oplossingen die stabiliteit bieden op lange termijn.

Dat begint bij de WIL OM OPLOSSINGEN TE VINDEN. Het begint ook bij het OPENEN van het gesprek, het openen van ons hart en onze oren. De derde sleutel naar verbinding uit het DIVERSITEIT & INCLUSIE KOMPAS.

We moeten ons dwingen, ook al is dat ongemakkelijk, om de noodkreten te blijven horen en de menselijkheid te blijven zien van de mensen die onze hulp nodig hebben. Daarom wil ik op deze 20 juni duidelijk zeggen: ook ik, I stand #WithRefugees.

En even aandacht vragen voor de alweer meer dan 1.300 dochters en zonen, vaders en moeders, jonge mensen op zoek naar een leven, een toekomst, die in 2018 verdronken zijn in de Middellandse Zee (cijfers van de IOM – Internationale Organisatie voor Migratie)(2).

EEN BRUG VAN SCHEDELS EN RIBBEN

Ik hoop dat we op tijd voldoende draagvlak creëren voor een echte ommezwaai in onze houding ten aanzien van mensen op de vlucht, zodat de lugubere voorspelling die Henning Mankell zijn ‘Tea-Bag’ laat doen in zijn gelijknamige boek geen realiteit wordt (3):

“Weet je nog dat ik daar op het strand stond, ten zuiden van Gibraltar? Het voelde alsof dat de heilige stad van de vluchtelingen was, een paleis van nat zand waarvandaan een onzichtbare brug naar het paradijs leidde. Velen zagen tot hun ontzetting dat er water tussen lag. Ik herinner me de spanning en de angst toen we stonden te wachten op de boot die ons zou overzetten. Ieder zandkorreltje was een waakzame soldaat. […]

Ik weet niet waarom uitgerekend ik het heb overleefd toen de boot stuk sloeg op de rotsen en wanhopige mensen beneden in het donker van het laadruim om zich geen sloegen en krabden om eruit te komen. Maar ik weet dat de brug die we allemaal meenden te zien toen we daar op dat strand in het uiterste noorden van Afrika stonden, dat continent dat we ontvluchtten en waar we al om treurden, die brug zal worden gebouwd. Want ik verzeker je dat de berg opeengepakte lijken op de bodem van de zee ooit zo hoog zal worden dat de top als een nieuw land zal oprijzen uit de zee en een brug van schedels en ribben zal slaan tussen de continenten die geen enkele bewaker, hond, dronken zeeman of mensensmokkelaar zal kunnen afbreken. Dan pas zal deze wrede waanzin ophouden.”

IK, MARIJKE, BRENG HULDE AAN ELKEEN AFZONDERLIJK VAN DE 1.300 DRENKELINGEN VAN DE MIDDELLANSE ZEE DIE DE MOED HADDEN TE DROMEN EN HUN DROOM TE VOLGEN – TOT HUN DOOD IN 2018.

 

Bronnen:

(1)    http://www.unhcr.org/nl/2018/06/aantal-vluchtelingen-wereldwijd-stijgt-opnieuw/

(2)    https://www.demorgen.be/buitenland/opnieuw-zeven-mensen-verdronken-in-de-middellandse-zee-b6abce73/

(3)    Mankell, Henning (2001) Tea-Bag, Breda: De Geus, 314-315.

 

Kraakt jouw team ook onder het inclusie-ideaal? Drie suggesties voor een Onderwijs 5.0

Ongecategoriseerd

“Vroeger gaven we les voor de gemiddelde leerling,” vertelde meester Patrick in de #pano uitzending van 28 maart. “Wie een gedragsprobleem had, werd gewoon achteraan in de klas gezet. Zolang die niet stoorde, werd er eigenlijk niet verder mee omgegaan. Dat is geëvolueerd. We geven nu voor iedereen les. Dat vraagt natuurlijk veel meer energie.” Het basisonderwijs kraakt onder dit inclusie-ideaal : iedereen mag erbij horen, we vragen voor ieder kind een traject op maat. Maar bij wie kan de leerkracht terecht als het moeilijk gaat ? Het onthutsende antwoord op die vraag: “Als zij/hij geluk heeft bij de directie …”

Donderdag mocht ik bij Hautekiet op Radio 1 (vanaf 28:50) reageren op de uitzending, naar aanleiding van het ONDERWIJSLABO ‘Veerkracht in Superdiversiteit’ dat ik op 4 mei in Gent organiseer, samen met Anja Copejans (Transform) en Eefje Cottenier (De Stuyverij). Met de steun van de Onderwijsadvocaat.

Wat mij het meest trof in de reportage, was het spanningsveld tussen enerzijds een klascontext die steeds diverser, en dus complexer wordt en de leerkracht die er nog altijd grotendeels alleen voor staat … Prof. Valcke zei daarover: ook al hebben we vandaag te maken met een fundamenteel andere realiteit, de meeste scholen blijven functioneren vanuit een ‘klassiek’ model van 1 leerkracht met een ‘jaarklas’ … Dit systeem werkt niet meer in superdiversiteit. Scholen zijn dringend aan een transformatie toe, naar een Onderwijs 5.0.

Op 4 mei gaan we met directeurs, bestuurders en beleidsmedewerkers aan de slag rond de vraag hoe een Onderwijs 5.0 eruit kan zien. We staan stil bij de veerkracht van het team en onderzoeken welke schoolcultuur die veerkracht ondersteunt.

We vertrekken van twee uitgangspunten. (1) Superdiversiteit is hier om te blijven. We kunnen niet terug naar een homogene klas. (2) In een context van superdiversiteit is het onrealistisch om van (jonge) leerkrachten te blijven verwachten dat ze deze complexiteit in hun eentje kunnen bolwerken.

Hoe kunnen scholen met dit gegeven omgaan ? We geven drie keer een aanzet tot het gesprek.

1 – NORMALISEER de diversiteit. Het is immers het nieuwe normaal. Anno 2018 is een klaspraktijk waarbij de ‘afwijkende’ leerling achteraan in een hoekje wordt verstopt, maatschappelijk onaanvaardbaar geworden. Dat behoort definitief tot het verleden. Het heeft weinig zin om voor of tegen diversiteit te zijn; we moeten er hoe dan ook mee leren omgaan.

2 – SCHAKEL in codes en rollen. Geijkte patronen loslaten en flexibel, out-of-the box invulling geven aan wat een scholengemeenschap kan zijn, lijkt ons een 2de belangrijke stap. In pano werd wat meewarig gedaan over de mama’s die ingeschakeld worden in het leerproces, maar is dit niet een heel mooie invulling van ouderbetrokkenheid ? Hoewel het natuurlijk net zo goed de papa’s mogen zijn die helpen met het fruit-moment … En waarom niet de ervaren leerkracht inschakelen om de starters te coachen – de droom van meester Patrick ? Ook peer-to-peer teaching (sterkere leerlingen die uitleg geven aan de tragere leerders) of peer-to-peer mediation (oudere leerlingen die bemiddelen bij schermutselingen op de speelplaats) zijn interessante denkpistes.

3 – CO-CREËER in een lerende scholengemeenschap. Inclusief onderwijs zal co-creatief zijn of het zal niet zijn. De enige manier om veerkrachtig te blijven en burn-out te vermijden in superdiversiteit is via samenwerking en co-creatie. Co-teaching is op zich een goed begin, maar gaat niet ver genoeg. In scholen waar niet aan de cultuur gesleuteld wordt, is het slechts een doekje voor het bloeden …

Toen ik zelf in het onderwijs stond, viel het me op hoezeer het delen van lesvoorbereidingen aanzien werd als een ‘grote gunst’. Veel van mijn collega’s beschouwden dat materiaal als hun privé-bezit. Het hing van de welwillendheid van het individu af of er wel of niet gedeeld werd … Nochtans wordt het loon van de leerkracht door de gemeenschap betaald. Is het resultaat van dat werk dan niet collectief eigendom ? De leerkracht die naar school komt als een ‘kleine zelfstandige’, de klasdeur achter zich dichttrekt en enkel met de eigen leerlingen wil bezig zijn, wordt in het Onderwijs 5.0 een anachronisme.

Enkel scholen die resoluut kiezen voor samenwerking als standaard handelingswijze, voor co-creatie aan een gedragen resultaat, zullen er in de toekomst in slagen het inclusie-ideaal waar te maken én tegelijk het aantal burn-outs tot een minimum te beperken.

Natuurlijk vraagt zo’n transformatie een inspanning. Ook hier zal het belangrijk zijn krachten te bundelen in bredere netwerken. Dat is precies wat we in het Onderwijslabo van 4 mei willen doen. We reiken concrete handvatten aan en gaan samen in gesprek.

Wil je meer weten of ben je er graag bij ? Klik dan hier. Wacht niet te lang met het bestellen van je ticket, want het aantal plaatsen is beperkt !

Met de steun van :

 

Diversiteit & Inclusie Postkaarten

Tips & trics & tools

Sinds de start van de Diversiteitsacademie verzamel ik inspirerende citaten i.v.m. Diversiteit & Inclusie. De 12 beste zijn nu te krijgen als postkaart. Ze vormen een mooie basis om het gesprek over dit thema aan te wakkeren in je school, onderneming of organisatie.

Je kan het pakket van 12 postkaarten vanaf nu bestellen via de website à € 11,95/pakket, incl. verzendingskosten en BTW.